Wyniki wyszukiwania dla zapytania: Właściwości chemiczne alkenów

zales15, ja teraz przerabiam aklany, alkeny i alkiny i omaiwamy budowy, właściwości, ale akurat u mnie chemia jest zacofana bo gościara od chemii nie nadaje się do zawodu nauczyciela dużej grupy osób... to jest zdanie uczni, rodziców, a nawet innych nauczycieli w szkole... nie wiem czemu jej nie usunęli przez te 4-6 lat...


Aby zaliczyć semestr muszę odpowiedzieć na następujące pytania:

1)Podział węglowodorów z przykładami

2)Właściwości chemiczne alkanów, alkinów, alkenów (z równaniami reakcji)

3)Rzędowość alkoholi (na przykładzie węgla narysuj rzędowość)

4)Jakie właściwości chemiczne ma etanol

Będę wdzięczny za rozpisanie mi tych zadań- chemii naprawdę nie rozumiem a to jedyny sposób aby zaliczyć

ps: Rozwiązań musze się NAUCZYĆ a nie rozwiązać- więc nie jest to droga na skróty

ps2: Zdaje sobie sprawe iż powyższe zadania dla osób obdarzonych przez bozie zmysłem chemicznym będą dziecinnie proste, lecz tak jak pisałem; jestem chemicznym zerem więc boje się że nawet jeśli będą je robił z podręcznikiem popełnię błąd... co zaowocuje tym że do testu ostatniej szansy naucze się złych rozwiązań

heheh Tratwa ma rację. widocznie inni maja gdzieś że czegos potrzebujesz,skoro niczego nie umieścili,a nowy temat nie pomógł
jeśli nie wchodziłaś na gmaila to zamieszczam pytania tam umieszczone:

1. Stereoizomeria cząsteczek cukrów.
2. Porównać właściwości chemiczne pirolu, pirolidyny i furanu oraz
pirydyny i piperydyny.
3. Otrzymywanie i zastosowanie epoksydów. Jaką nazwę systematyczną
noszą te związki?
4. Sposoby redukcji alkinów, arenów, estrów i ketonów (ketonów do
alkoholi i alkanów).
5. Otrzymywanie o-, m- i p-bromotoluenu oraz o-bromoaniliny i
2,4,6-tribromoaniliny.

1. Barwniki azowe: wymienić i podać schemat otrzymywania.
2. Wymienić kilka peptydów i opisać ich właściwości.
3. Kwas pirogronowy: jak zredukować w nim gr. ketonową, jak rozdzielić
otrzymane produkty?
4. Dien i dienofile: co wpływa na ich reaktywność?
5. Schemat otrzymywania kwasów: salicylowego, cynamonowego i
3-hydroksy-3-metylobutanowego.

1. Przegrupowania w chemii organicznej.
2. Substytucja nukleofilowa i elektrofilowa arenów.
3. Napisz schematy otrzymywania kwasu migdałowego i
3-hydroksy-3-metylobutanowego.
4. Wzory strukturalne L-serylo-D-lizyny, alkoholu o-nitrobenzylowego,
benzydyny, żółcieni masłowej,
(3S,2Z,7E)-2-fluoro-8-chloronano-3,7-dienu.
5. Napisz schematy reakcji i nazwy produktów bromowania toluenu i
fenolu w różnych warunkach.

A co bierzecie? xDDD

Ja mam jutro sprawdzian z chemii (właściwości i zastosowanie węgla, właściwości ropy naftowej, alkany, alkeny i alkiny- ale fajnie xP), pasowało by się zacząć uczyć...

Postawił mi 5 z histori na semestr ^^ Do tego babsztyl od polskiego nie zjawi się do końca tygodnia xD


Rozporządzenie Ministra Dziedzictwa Narodowego i Sportu
z dnia 18 lutego na podstawie art. 4 pkt. 3 zatwierdzam program nauczania z Chemii:

Autor programu: mgr Lakowim

Poziom średnio-zaawansowany:

Klasa pierwsza:

I semestr
1.Układ Mendelejewa
2.Wartościowość
3.Równania chemiczne
4.Wzory sumaryczne i strukturalne
5.Stężenie procentowe roztworu
II semestr
6.Tlenki
7.Kwasy i wodorotlenki
a)ogólne właściwości kwasów
b)kwasy tlenowe(fosforowy,siarkowy,węglowy,azotowy)
c)kwasy beztlenowe(solny, siarkowodorowy)
d)wodorotlenki

Klasa druga:

I semestr
1.Sole
2.Alkany,alkeny i alkiny
3.Tworzywa sztuczne
II semestr
4.Alkohole
5.Kwasy karboksylowe
6.Estry

Klasa trzecia:

I semestr:
1.Liczba masowa i atomowa
2.Izotopy
3.Metody otrzymywania tlenków
4.Właściwości tlenków
5.Metody otrzymywania soli
II semestr
6.Liczba molowa
7.Konfiguracja elektronowa pierwiastków
8.Powtórzenie i przygotowanie do matury

==
Zatwierdzone przez Ministerstwo Dziedzictwa Narodowego i Sportu i dopuszczone do użytku szkolnego:
(sygnatura PNzCh/5)

Ja spieprzyłem Olimpiadę. Źle się przygotowywałem i za późno zainteresowałem się chemią. A najgorsze jest to, że jestem w klasie maturalnej... z resztą jak ktoś ma zamiar brać udział w konkursach, olimpiadach i innych zawodach chemicznych to jest do tego specjalne forum - http://www.olchem.org ,(zachęcam wszystkich zainteresowanych Olimpiadą Chemiczną i konkursami chemicznymi do rejestrowania się!) widzę Neecze też tam jest zarejestrowany.

Wracając do OCh, to najłatwiejsze było dla mnie zadanie z termodynamiki, będę miał za nie 18/20pkt (zapomniałem jednej sumarycznej dH2,3 zapisać), potem zadanie z alkoholami było nawet nawet... ale zadanie z klaratem chloru i tłuszczami.. nawet ich nie tknąłem. Źle się zabrałem za naukę, przerabiałem książki po kolei, strona po stronie, dział po dziale, robiłem KAŻDE zadanie, cały lipiec 5h dziennie uczyłem się organicznej, przerobiłem więc ponad 320 stron, zapisałem ponad 50 str. notatek w zeszycie A4 ale.... doszedłem w organach dopiero do alkinów... I na cholerę znać mi teraz wszystkie wyjątki, przegrupowania, właściwości, kiedy utlenianie daje produkt syn a kiedy anti, o ile DOKŁADNIE reakcja bromowania alkanów ma większą dH od reakcji chlorowania alkanów, jak wyglądają stany przejściowe niektórych reakcji... jak nawet nie wiem jak reagują ketony? :/ Organika jest zbyt obszerna, więc nie powinno się jej szczegółowo uczyć na olimpiadę... Dla przykładu, termodynamika. 2 tygodnie temu nie wiedziałem NIC z termodynamiki. Nauczyłem się jej w 3-4 dni z Atkinsa. I zadanie z termodynamiki zrobiłem najlepiej na olimpiadzie ;) I na dodatek na forum Olimpiady i konkursów pomogłem paru osobom w problemach z termodynamiką, wykryłem błąd w zadaniu z termodynamiki na etapie próbnym. Bo ogólnie da się tego w parę dni nauczyć. Organiki się nie da. Ale trzeba uczyć się samych szczegółów. A nie całego Boyda na pamięć :/

Morał: nie uczcie się tak jak ja. No chyba, że zaczynacie w gimnazjum, a nie w 2 kl. LO.
Nie powtarzajcie mojego błędu.

No coż, ale przede mną jeszcze 5 konkursów (UŚ, UMK, UAM, PŚ, UW), postaram się powalczyć.

Dzisiaj w szkole w sumie nic ciekawego nie było, oprócz zapowiedzianej kartkówki z chemii z alkanów,alkenów i alkinów. Reakcje spalania, właściwości, zad z treścią. Chyba dobrze napisalem. Mam nadzieję, że 5 będzie

no nie bardzo szczegóły, jeden to fluorowco pochodny alkanu, drugi zaś to pochodna alkenu, a te mają inne własciwości chemiczne. Ponadto różnica jednego atomu chloru w związku również ma na pewno jakieś znaczenie.

Witam serdecznie!
Dzisiaj w niektórych szkołach odbyła się próbna matura z chemii firmowana
przez wydawnictwo Operon i Gazetę Wyborczą. W zestawie rozszerzonym znalazłem
kilka "smaczków", do skosztowania których chciałbym zachęcić Szanownych
Grupowiczów :) Arkusze i rozwiązania ukażą się jutro na stronie:
http://probnamatura.pl/arkusze.php

Oto przykłady:

Zadanie 2.
"Prawo stałości składu stwierdza, że każdy związek chemiczny ma ściśle
określony skład. Czy twierdzenie, że określonemu składowi (procentowemu)
odpowiada ściśle określony związek chemiczny jest słuszne? Uzasadnij
odpowiedź, ilustrując ją wzorami dwóch związków organicznych. Wyznacz skład
procentowy atomów w obu związkach oraz podaj ich nazwy systematyczne."

Dotąd normalnie, uczeń znajdzie dwa izomery, napisze ich wzory, poda nazwy i
wyznaczy skład procentowy. Ale jest jeszcze dodatkowe polecenie (składnia
oryginalna):

"Twierdzenie odwrotne do prawa stałości składu będzie: ...................."

I tu mam zagwozdkę. Prawo stałości składu można zapisać jako: Z faktu
istnienia określonego związku wynika, iż ma on określony skład (pomijając
bertolidy). Odwrotne twierdzenie jest fałszywe (prawie wprost zapisane w
treści zadania), więc po co je podawać. A może brzmi ono jeszcze inaczej? Co
Wy na to?

Zadanie 10.
"Jednym z wielu węglowodanów występujących w roślinach jest arabinoza o
wzorze sumarycznym C5H10O5. Cukier ten w reakcji z kwasem octowym tworzy
tetraoctan arabinozy. Natomiast wodny roztwór tego cukru reaguje z
odczynnikiem Tollensa. Na podstawie podanych informacji zaproponuj wzór
rzutowy Fischera cukru posiadającego włąściwości podobne do arabinozy."

Drodzy grupowicze! Jakie właściwości podobne Autor miał na myśli? Fakt
posiadania 4 grup OH zdolnych do estryfikacji, własności redukujące i czy coś
jeszcze innego?

I najlepsze na koniec!

Zadanie 16.
"Poddano reakcji dimeryzacji alken o wzorze sumarycznym C3H6. Jakie dwa
produkty powstały w tej reakcji? Podaj ich wzory półstrukturalne i nazwy
systematyczne."

Nie podano warunków reakcji! A w zależności od nich tworzą się:
a) w obecności kwasów - alkeny (addycja protonu, następnie addycja
karbokationu do drugiej cząsteczki alkenu i eliminacja protonu, pomijając
oczywiście możliwość dalszej polimeryzacji), np. 2,3-dimetylobut-1-en i 2,3-
dimetylobut-2-en, ale także inne.
b) w obecności światła - cykloalkany (addycja 2+2), 1,2-dimetylocyklobutan i
1,3-dimetylocyklobutan, oba w postaci izomerów cis i trans.
Jak stawiacie - co autor miał na myśli?

Pozdrawiam,

alburnus
http://www.chemlinki.w.pl


WRZUCAM ZADANKO Z CHEMII, TO WSZYSTKO JEST DOBRZE ALE BARDZO SZCZEGÓŁOWO WIEC WYBIERZCIE SOBIE CO KOMU PASUJE
Benzen (C6H6) to najprostszy związek organiczny z grupy węglowodorów aromatycznych.

Właściwości
W temperaturze pokojowej benzen jest bezbarwną cieczą o charakterystycznym, ostrym zapachu. Jego gęstość wynosi 0,88 g/cm3, temperatura wrzenia 80,1 °C, a temperatura krzepnięcia 5,5°C. Bardzo słabo rozpuszcza się w wodzie (w temp. 20°C 0,18 g na 100 cm3 H2O), lepiej w rozpuszczalnikach organicznych. Sam jest dobrym rozpuszczalnikiem dla wosków, tłuszczów, naftalenu i innych niepolarnych związków chemicznych. Pali się kopcącym płomieniem. Ciepło spalania 9470 kcal/kg.

Benzen jest związkiem trwałym chemicznie, w przeciwieństwie do alkenów nie ulega łatwo reakcji addycji. Stosunkowo łatwo natomiast zachodzi substytucja elektrofilowa do pierścienia aromatycznego, katalizowana kwasami Lewisa, nazywana często reakcją Friedla-Craftsa.

W większych ilościach benzen jest toksyczny. LD50 (szczur, doustnie) wynosi 930 mg/kg, LC50 (szczur, inhalacja) – 10 000 ppm przez 7 h. Ma silne właściwości rakotwórcze. Po spożyciu powoduje podrażnienie śluzówki żołądka, mdłości i wymioty. Przy pochłonięciu większych ilości powoduje bóle głowy, drgawki i zgon.

Otrzymywanie
Do czasów II wojny światowej główną metodą otrzymywania benzenu była ekstrakcja ze smoły pogazowej (produkt uboczny w przemyśle koksowniczym i gazowniczym). W latach 50. XX w. wzrosło zapotrzebowanie na benzen, głównie ze strony przemysłu tworzyw sztucznych i konieczna stała się jego produkcja na wielką skalę z ropy naftowej.

Obecnie, oprócz ekstrakcji ze smoły pogazowej, stosuje się następujące metody otrzymywania benzenu:

piroliza lekkich frakcji ropy naftowej z parą wodną (kraking parowy)
reforming lekkich frakcji ropy naftowej
dealkilacja toluenu, polegająca na przepuszczaniu mieszaniny toluenu i wodoru nad katalizatorem (chrom, molibden lub tlenek platyny) w temperaturze 500-600°C pod ciśnieniem 40-60 atm (czasem zamiast katalizatora używa się wyższych temperatur):
C6H5CH3 + H2 → C6H6 + CH4
Inne, nie stosowane na skalę przemysłową metody pozyskiwania tego związku to m. in.:

odwodornienie cykloheksanu w temp. 300 °C na katalizatorze (najczęściej platyna osadzona na tlenku glinu)
polimeryzacja acetylenu poprzez ogrzewanie go w obecności węgla aktywnego:
3C2H2 → C6H6

Zastosowanie
Benzen jest jednym z najważniejszych surowców w syntezie organicznej, służy m. in. do produkcji tworzyw sztucznych, włókien syntetycznych, barwników, leków, detergentów, pestycydów, a także do otrzymywania aniliny, fenolu i acetonu (metoda kumenowa) oraz bezwodnika maleinowego.

Sam benzen jest ze względu na swoje właściwości toksyczne i rakotwórcze rzadko używany. Był niegdyś masowo stosowany jako rozpuszczalnik dla wielu reakcji prowadzonych w skali przemysłowej – obecnie jednak zastępuje się go innymi rozpuszczalnikami, o ile tylko istnieje taka możliwość.

wiesz mazak, takie osobiste wycieczki jak ta czasem są wyjątkowo nietrafione.

Upsss, a mój ojciec pali ma 70 lat, Mama nie pali ma 60 lat (ale szanuje decyzję o paleniu Ojca), Babcia ze strony Mamy nie paliła nigdy - zmarła na rak płuc - w wieku 85 lat, praBabcia paliła od zawsze zmarła jak miała 98 lat na tzw. starość.
Powiem szczerze, że tablica pierwiastków wskazana powyżej nic mi nie mówi
Ale:
tlenek węgla - nie może się unosić w powietrzu - jest cięższy
tlenek azotu - łatwo utlenia się w organizmie bez pomocy żadnych enzymów do azotynu NO2-, którego czas półtrwania wynosi tylko 110 s. Azotyn szybko przechodzi w stabilny azotan NO3- ( t1/2 = 8 h ) i to właśnie anion NO3- jest ostatecznym metabolitem NO wydalanym z moczem.
Eten - jest jednym z podstawowych surowców przemysłu petrochemicznego. Stosowany jest do produkcji polietenu i kopolimerów, etylobenzenu (do produkcji styrenu), tlenku etylenu, chloropochodnych (chlorek winylu, dichloroetan), etanolu i wyższych alkoholi alifatycznych.
co za tym idzie występuje wszędzie - nie tylko w papierosach
propen - jako węglowodór nienasycony drugi po etenie w szeregu homologicznym alkenów (olefin) - wystepuje przy produkcji masła (tzw. margaryny)
Izopren - Izopren wchlania sie przez drogi oddechowe oraz z przewodu pokarmowego. Dziala narkotycznie. Objawy zatrucia: bol glowy, oslabienie, apatia, bezsennosc. Przy dlugotrwalym dzialaniu moze powodowac uszkodzenie ukladu krwiotworczego.
benzo(a)piren - Badania zanieczyszczenia powietrza prowadzone przez służby sanitarno-epidemiologiczne województwa śląskiego w grudniu 2004 r. wykazały następujące wartości stężeń: stężenia średnie wynosiły od 24 µg/m3 w Krzanowicach Borucinie do 99 µg/m3 w Zabrzu. Stężenia 24‑godzinne wyższe od dopuszczalnego poziomu występowały na 19 spośród 20 stacji, maksymalnie przez 31 dni w Zabrzu. Co za tym idzie przekroczono wielokrotnie !!!! dawki dopuszczalne
chinolina - jest ważnym surowcem do otrzymywania barwników, środków farmaceutycznych, jest stosowana w analizie chemicznej. Codziennie spożywamy ją w produktach spożywczych - tylko jej nazwa jest ukryta pod odpowiednim symbolem
nitrozodwumetyloamina
Polon - Właściwości biologiczne tego pierwiastka nie są znane. Jest szkodliwy ze względu na swoją radioaktywność. aczkolwiek ma zastosowanie w medycynie - przy leczeniu raka
Zamiast ubolewań nad paleniem warto przytoczyć dwie osobistości brytyjskie.
Marszałek B. Montgomery prowadzący niezwykle higieniczny tryb życia, a w kwestiach nałogów postępujący jak harcerz, żył lat 87.
Tymczasem premier W. Churchill - według własnego określenia - trzykrotnie przekraczający miarę w paleniu cygar i piciu whisky zakończył burzliwe życie w wieku 91 lat... Jeżeli więc Marszałek na długie życie zapracował, to Premierowi, który działał dokładnie w przeciwnym kierunku, z pewnością pomógł korzystny układ genów.
Trudno jednak liczyć, że i nam dopisze tyle szczęścia. Wybór, papieros czy zdrowie, tak czy inaczej należy więc do nas.

Jestem pewien, że palenie szkodzi, mnie i moim bliskim, ale życie we współczesnym świecie również szkodzi. staram sie dostosować i nie przeszkadzać niepalącym... i myślę, że o to powinno się walczyć. a nie piętnować palaczy. Nie przeszkadzajmy sobie na wzajem

Na stronie, którą przytoczyłeś (tej pierwszej) orbitale σ i Π są takie same jak te narysowane przeze mnie (tyle, że narysowane z pewnej perspektywy). Przypomnij sobie jak tworzy się orbitale molekularne z orbitali atomowych.

2.1
szczerze mówiąc nie wiem o co chodzi : tzn, wiem, ze pytanie dotyczy, który z nich przyłączy do siebie brom. ale od czego to zależy, tzn który?????


Wody bromowej nie odbarwią na pewno związki aromatyczne - czyli - benzen i naftalen. Należy pamiętać, że cyklooktatetraen nie jest aromatyczny - więc odbarwia wodę bromową. Co do cyklobutadienu - to o ile istnieje (bo można o nim powiedzieć, że jest raczej antyaromatyczny i występuje chyba w postaci dimerów) to również odbarwia wodę bromową.

2.2
Nie wiem jak jest z tymi strzałkami. powód wymieniałem w poprzednim teście.


Obie reakcje to przykłady substytucji elektrofilowej w pierścieniu aromatycznym. Poczytaj o tym.

2.3
Nie jestem pewien tych dwóch związków, ale chyba jest kilka
możliwych opcji na ich rozdzielenie?
Czy tylko metan i penten by powstał?


A co ty na hasło: izomeria E-Z (względnie cis-trans) ?

2.4
Na pewno ulegają polimeryzacji.
Reszty nei jestem pewnien, ale prosze o odp z uzasadnieniem, zebym
zrozumiał:)


Związek ten jest alkenem (czyli zawiera wiązanie podwójne) i ulega tym wszystkim reakcjom jakim ulegają alkeny.

2.5
jak wiadomo powstawanie estrów z kwasu i alkoholu jest odwracalne.
Chyba, że coś do powiedzenia ma tu katalizator?


Z chemii fizycznej wiadomo, że katalizator który katalizuje reakcję biegnącą w prawo - katalizuje też reakcję biegnącą w lewo. Innymi słowy - kwas siarkowy będzie i katalizatorem estryfikacji, jak i hydrolizy estru.

2.6
propan? Każda reakcja zabierze po 1 wiązaniu C-C?


Zgadywanie ci nie wychodzi, więc lepiej nie zgasuj na egzaminie.
Acytylen posiada pewne właściwości kwasowe i w reakcji z sodem powstają sole acetylenu, czyli acetylenki - które są silnymi zasadami oraz dobrymi czynnikami nukleofilowymi. No i teraz zastanów się co może powstać jak spotkają się dobry nukleofil (acetylenek) i dobry elektrofil (jodek metylu).

2.9
Dwa asymetryczne atomy węgla. Podstawnik to niekoniecznie atom - może być nim grupa atomów np. COOH.

2.10
NIE WIEM jak sie do tego zabrać jeszcze:)


Propyn. Reakcję tę, na przykładzie acetylenu, znajdziesz w każdym podręczniku do chemii organicznej.

2.12
NIE WIEM


Eten. Syntezę Wurtza można schematycznie przedstawić za pomocą równania:



Nie chcę być złym prorokiem, ale zadania te są naprawdę bardzo łatwe. I jeśli masz w planach zdać egzamin, to wypada się zabrać do nadrabiania sporych zaległości.



| zaś pirolize to to jakieś ogólne równanie np na benzyne pirolityczną (jak
| powstaje)

no tutaj to normalnie nie wiem co powiedzieć ;)

PZDR

Thorgal


Znaczy się tak:
benzyna pirolityczna, to benzyna otrzymywana w wyniku pirolizy
olefinowej.
Czyli frakcja C5-C6 (5 lub 6 węgli w cząsteczce, czasem 7 lub
8, jeśli
to toluen lub ksyleny)
Ta mieszanina (frakcja) węglowodorów, po obróbce ma właściwości
zbliżone do frakcji benzynowych z atmosferycznej destylacji ropy
naftowej. Oczywiście różnią się one składem ilościowym (często
także jakościowym), ale da się to wlewać do silnika samochodowego
i można spokojnie na tym jeździć.

Ogólny opis:
Piroliza olefinowa jest procesem wysokotemperaturowym,
bezkatalitycznym.
Pirolizie olefinowej poddajemy lżejsze węglowodory
(kilku-/kilkunasto/węglowe), czyli
frakcje ciężkiej benzyny, nafta (choć z niej się robi paliwo
lotnicze, więc szkoda
jej na pirolizę), oleje napędowe, oleje opałowe oraz gaz
płynny (frakcja C3-C4;
głównie propany i butany)
Celem pirolizy olefinowej jest produkcja olefin (alkenów),
głównie etylenu
i propylenu. Przy okazji powstają też cięższe olefiny i alkany
(parafiny)
oraz różne aromatyczne związki (głównie benzen, toluen i
mieszanina ksylenów).
Z tych cięższych związków po ich rozdzieleniu  otrzymujemy
frakcję C4 -- głównie butadien (do produkcji opon
samochodowych) i buteny;
frakcję C5-C6 (+ aromatyczne), czyli benzyna pirolityczna, idą
na rozdział i przeróbkę,
i uzyskujemy:
składnik do komponowania benzyn silnikowych (uwodarniamy
aromatyczne olefiny,
np styren), żeby nam nie polimeryzowała taka benzyna, ale nie
naruszamy pierścienia
aromatycznego; otrzymujemy benzynę pirolityczną
wysokooktanową, bo dużo
związków aromatycznych zawiera; później mieszają różne takie
składniki (frakcje
benzynowe z destylacji atmosferycznej, benzynę alkilacyjną
("alkilat"),
benzynę krakingową ("krakat"), benzynę reformowaną
("reformat") i inne)
i dostajemy <<benzynę| , którą można wlać do baku w samochodzie;

można też wydzielać poszczególne składniki:
związki aromatyczne  -- głównie benzen, toluen, ksyleny i inne
(do wykorzystania w innych procesach)

Reacje typu rodnikowego:
wpierw jakiś cieższy węglowodór się łamie na 2 rodniki, które
później atakują
cząsteczkę alkanu z oderwaniem od niego H, czyli tworzy się
nowy rodnik
i jakiś inny (lżejszy) węglowodór.
Uprzywilejowane są rodniki bardziej rozgałęzione i cięższe.
Rodnik prostołańcuchowy (normalny; n-) rozpadając się na
mniejszy rodnik
tworzy etylen (odrywa się etylen i powstaje nowy rodnik
normalny, ale krótszy)
i tak do rozpadu całego łańcucha:
nieparzysta liczba węgli - etylen, potem propylen lub propan
parzysta liczba węgli - etylen, potem etan lub etylen
Z rozpadu etanu powstaje też metan.
Z surowców cyklicznych (cykloparafiny) powstają: wpierw rozpad
pierścienia
z utworzenieniem dirodnika (po jednym rodniku na końcach łańcucha)
później się on rozpada do etylenu, i/lub cięższych olefin
(buten, butadien)
może też powstać metan.

Surowce aromatyczne: odłamuje się łańcuch węglowy przy
pierścieniu aromatycznym:
powstaje etylen i toluen (nieparzysta liczba węgli w łańcuch
bocznym) lub benzen
(parzysta liczba węgli w łańcuch bocznym).

Dokładniej to już na jakimś konkretnym przykładzie...

PS
Przepraszam, to jest o krakingu katalitycznym, a nie o
pirolizie, ale może też
się przydać ;)

Kraking katalityczny:
Proces wysokotemperaturowy, katalityczny.
Węglowodóry o długich łańcuchach (np C14, C16, C18 i inne) w
wyniku obróbki
temperaturą i w obecności katalizatora (zeolity
glinokrzemianowe; kiedyś stosowano
inne katalizatory) ulegają "połamaniu" -- tzn. ich łańcuch
węglowy rozpada się na
mniejsze fragmenty: np.: z  n-C16H34 --n-C8H18 + C8H16
(n- oznacza normalny, czyli nierozgałęziony (prostołańcuchowy)
węglowodór)
ogólnie z nasyconego n-alkanu powstaje n-alkan + n-alken
(zwana n-olefiną)

[możliwe jest też n-alkan + H2 -2 mniejsze n-alkany, ale to
jest juz nieco bardziej
zaawansowana metoda.]

Rozgałęzione alkany łamią się w zależności od budowy na różne
fragmenty, powstają
różne produkty, czasem także etylen, propylen (w mniejszych
ilościach, bo do ich
produkcji jest używany proces pirolizy olefinowej).

Surowce do krakingu:
cięższe frakcje benzynowe, oleje napędowe, oleje opałowe,
mazut, gudron i co się
tam jeszcze na zakładzie znajdzie (jak kogoś nie interesują
oleje opałowe, to przerabia
je na benzynę w procesie krakingu katalitycznego lub pirolizy
olefinowej).

Na podstawie:
E. Molenda, J.Grzywa, Technologia podstawowych syntez
organicznych,
tom I (piroliza olefinowa, kraking katalityczny), WNT,
Warszawa 2000, wyd. III zmienione

Uproszczony opis:
J. Molenda, Technologia chemiczna, WSiP, Warszawa 1997, wyd. VIII
[dla techników chemicznych]

Pozdrawiam,
Krzysztof Jakubiec


Czesc.

I stało się. doczekałem się...
Mam poprawkę z chemii w sierpniu.
Mam 2 miesiące na naukę, z tym że od 14 lipca do 1 sierpnia wyjeżdżam i od
16 do 24 sierpnia też mnie nie będzie w domu. Ja myślicie, czy dam radę
nauczyć się na trójkę przez pierwsze 2 tygodnie lipca?
Będę bardzo wdzięczny za adresy stron na ten temat, linki do jakichś
artykułów i za wszelką pomoc!

Poniżej zamieszczam wymagania na poszczególne oceny:

Pomóżcie
Mikster

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
WYMAGANIA DLA UCZNIÓW  2 KLASY LO NA POSZCZEGÓLNE OCENY
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

===============
     Węglowodory
===============

Ocena dopuszczająca

Uczeń:
- zna podział węglowodorów, wzory ogólne węglowodorów alifatycznych oraz
zasady nazewnictwa węglowodorów z jednym podstawnikiem.
- definiuje pojęcia izomerii i szeregu homologicznego
- wymienia nazwy pierwszych dziesięciu węglowodorów szeregu metanu
- zapisuje równania reakcji całkowitego spalania: metanu, etenu, acetylenu,
benzenu
- rysuje wzory strukturalne (prostych) związków na podstawie ich nazw, np.
3-chloropentan, 1-bromopropan, 2-jodobutan, 3-etyloheksan
- zna wzory i nazwy grup alkilowych pochodzących od metanu, etanu, propanu
- identyfikuje typy reakcji (podstawiania, przyłączania, eliminacji,
polimeryzacji) na podstawie podanych równań reakcji
- dostrzega zagrożenia jakie dla środowiska stwarza rozwój motoryzacji

Ocena dostateczna:

Uczeń:
- zna zasady nazewnictwa węglowodorów z więcej niż jednym podstawnikiem
- definiuje reakcję polimeryzacji
- ilustruje zjawisko izomerii szkieletowej i izomerii położenia podstawnika
- pisze równanie reakcji otrzymywania metanu z węglika glinu
- pisze równanie reakcji otrzymywania etenu z 1,2 - dibromoetanu
- pisze równanie reakcji otrzymywania acetylenu z węgliku wapnia
- pisze równanie reakcji otrzymywania benzenu z acetylenu
- określa rzędowość wskazanych atomów węgla w podanych związkach
- zna zastosowanie PE i PCW
- pisze po jednym równaniu reakcji charakterystycznej dla alkanów, alkenów,
alkinów i benzenu
- wyjaśnia różnice w budowie alkanów, alkenów, alkinów
- zapisuje równania reakcji półspalania i spalania całkowitego węglowodorów

Ocena dobra:

Uczeń:
- rozróżnia izomery i homologi spośród podanych związków
- zapisuje równanie reakcji polimeryzacji etenu, propenu, chlorku winylu
- wyjaśnia budowę cząsteczki benzenu
- zna trzy metody otrzymywania etenu
- oblicza ilość tlenu i powietrza w reakcjach spalania węglowodorów
- charakteryzuje właściwości chemiczne alkanów, alkenów, alkinów i benzenu -
zapisuje odpowiednie równania reakcji
- rozróżnia (identyfikuje) węglowodory ze względu na ich zachowanie się
wobec BR2 (aq)
- ustala wzór sumaryczny węglowodoru na podstawie składu procentowego i
gęstości
- oblicza objętość wodoru (war.norm.) niezbędną do uwodornienia węglowodorów
nienasyconych
- ustala ilość możliwych izomerów dla związków o podanych wzorach
sumarycznych
- pisze równania reakcji przedstawione podanym schematem

Ocena bardzo dobra:

Uczeń:
- stosuje regułę Markownikowa w reakcjach alkenów
- oblicza ilość wydzielającego się metanu (acetylenu) z zanieczyszczonego
węgliku glinu (węgliku wapnia)
- proponuje syntezy, np. nitrobenzenu, polichlorku winylu, chlorobenzenu,
dysponując związkami nieorganicznymi
- pisze równania reakcji bromowania toluenu w zależności od warunków
prowadzonej reakcji
- ustala wzór np.: monobromopochodnej alkanu mając podaną masę cząsteczkową
- wskazuje produkt główny i uboczny reakcji chlorowania propanu
- rysuje wzory cis i trans but - 2 - enu

================================
   Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów
================================

Ocena dopuszczająca:

Uczeń:
- zna wzory i nazwy grup funkcyjnych: alkoholi, aldehydów, kwasów
karboksylowych, estrów i amin
- pisze wzory półstrukturalne pierwszych czterech przedstawicieli danego
szeregu homologicznego w/w pochodnych i podaje ich nazwy systematyczne
- omawia właściwości fizyczne: etanolu, gliceryny, aldehydu mrówkowego,
kwasu octowego, dowolnego mydła, tłuszczu
- uzupełnia równiania i nazywa otrzymane produkty:
CH3OH + HBr -
CH3OH + HCOOH -(H+)
HCHO + Ag2O -
CH3COOH + CuO -
C17H35COOH + NaOH -
CH3OH + Na -
CH3OH + CuO -
CH3COOH + Na -
CH3COOH + Ca(OH)2 -
CH3NH2 + HCl -
- podaje przykłady zastosowania: etanolu, kwasu octowego, aldehydu
mrówkowego, estrów, tłuszczów, mydeł
- dostrzega szkodliwy wpływ alkoholu metylowego i etylowego na organizm
człowieka
- wyjaśnia znaczenie tłuszczów w diecie człowieka - wysoka kaloryczność,
konieczność spożywania tłuszczów nienasyconych

Ocena dostateczna:

Uczeń:
- pisze równania reakcji charakterystycznych dla danej grupy związków
jednofunkcyjnych
- określa rzędowość podanego alkoholu

odpowiednie równania reakcji
- wyjaśnia na czym polega proces utwardzania i zmydlania tłuszczów

Ocena dobra:

Uczeń:
- pisze równania reakcji otrzymywania przedstawiciela każdej z wyżej
wymienionych pochodnych
- porównuje właściwości alkoholi jedno- i wielowodorotlenowych
- ustala wzór alkoholu, wiedząc jaka jest masa użytego alkoholu w reakcji z
sodem i objętość wydzielonego wodoru w warunkach normalnych
- zna metodę przemysłowego otrzymywania mydła
- pisze równania reakcji utwardzania i zmydlania tłuszczów

Ocena bardzo dobra:

Uczeń:
- rozwiązuje zadania stechiometryczne wynikające z reakcji w/w pochodnych
- wyjaśnia na czym polega proces usuwania brudu (mechanizm prania)
- wyjaśnia dlaczego piorąc w wodzie twardej zużywamy więcej mydła

węglowodór -RCl -ROH -RCHO -RCOOH -RCOONa
                           |              \_______________/
                           |                            |
                        RNH2                 RCOOR

=====================================================
    Dwufunkcyjne pochodne węglowodorów i związki wielkocząsteczkowe
=====================================================

Ocena dopuszczająca:

Uczeń:
- podaje wzory strukturalne: glicyny i glukozy (forma łańcuchowa)
- na podstawie wzoru glicyny i glukozy wskazuje i nazywa grupy funkcyjne
występujące w tych związkach
- pisze równania reakcji glicyny z kwasem solnym i zasadą sodową
- opisuje właściwości fizyczne glicyny, glukozy, skrobi i celulozy
- wie jaki typ roztworu tworzą białka
- zna pojęcia: zol, żel, koagulacja, peptyzacja i denaturacja
- zna zastosowanie glukozy, skrobi i celulozy w życiu codziennym
- dostrzega potrzebę spożywania pokarmów bogatych w białko i konsekwencje
zdrowotne nadmiernego spożywania węflowodanów

Ocena dostateczna:

Uczeń:
- zna wzór alaniny, wskazuje i nazywa grupy funkcyjne występujące w tym
związku
- napisze równanie reakcji kondensacji dwóch cząsteczek glicyny i zaznaczy
wiązanie peptydowe
- napisze równanie hydrolizy dipeptydu
- zna reakcje charakterystyczne białek (r. ksantoproteinowa i biuretowa)
- zna niektóre funkcje biologiczne białek
- podzieli znane mu cukry na mono- , di- i polisacharydy
- zna wzory sumaryczne maltozy, skrobi i celulozy
- pisze równania hydrolizy maltozy i skrobi z pomocą wzorów sumarycznych

Ocena dobra:

Uczeń:
- rozumie przyczyny amfoterycznego charakteru aminokwasów
- wykazuje charakter amfoteryczny glicyny i alaniny, pisząc odpowiednie
równania reakcji
- pisze równanie hydrolizy podanego tripeptydu
- pisze równanie reakcji glukozy z Cu(OH)2 na zimno i na gorąco
- zaproponuje sposób identyfikacji skrobi i białek
- wymienia czynniki powodujące procesy wysalania i denaturacji białka z
roztworu

Ocena bardzo dobra:

Uczeń:
- zna wzór rybozy i zapisuje równanie reakcji rybozy z Cu(OH)2 na zimno i
gorąco
- porównuje właściwości cukrów prostych i dwucukrów
- zna strukturę białek (pierwszo- i drugorzędowych)

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++


Czesc.

I stało się. doczekałem się...
Mam poprawkę z chemii w sierpniu.
Mam 2 miesiące na naukę, z tym że od 14 lipca do 1 sierpnia wyjeżdżam i od
16 do 24 sierpnia też mnie nie będzie w domu. Ja myślicie, czy dam radę
nauczyć się na trójkę przez pierwsze 2 tygodnie lipca?
Będę bardzo wdzięczny za adresy stron na ten temat, linki do jakichś
artykułów i za wszelką pomoc!

Poniżej zamieszczam wymagania na poszczególne oceny:

Pomóżcie
Mikster

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
WYMAGANIA DLA UCZNIÓW  2 KLASY LO NA POSZCZEGÓLNE OCENY
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

===============
 Â    Węglowodory
===============

Ocena dopuszczająca

Uczeń:
- zna podział węglowodorów, wzory ogólne węglowodorów alifatycznych oraz
zasady nazewnictwa węglowodorów z jednym podstawnikiem.
- definiuje pojęcia izomerii i szeregu homologicznego
- wymienia nazwy pierwszych dziesięciu węglowodorów szeregu metanu
- zapisuje równania reakcji całkowitego spalania: metanu, etenu, acetylenu,
benzenu
- rysuje wzory strukturalne (prostych) związków na podstawie ich nazw, np.
3-chloropentan, 1-bromopropan, 2-jodobutan, 3-etyloheksan
- zna wzory i nazwy grup alkilowych pochodzących od metanu, etanu, propanu
- identyfikuje typy reakcji (podstawiania, przyłączania, eliminacji,
polimeryzacji) na podstawie podanych równań reakcji
- dostrzega zagrożenia jakie dla środowiska stwarza rozwój motoryzacji

Ocena dostateczna:

Uczeń:
- zna zasady nazewnictwa węglowodorów z więcej niż jednym podstawnikiem
- definiuje reakcję polimeryzacji
- ilustruje zjawisko izomerii szkieletowej i izomerii położenia podstawnika
- pisze równanie reakcji otrzymywania metanu z węglika glinu
- pisze równanie reakcji otrzymywania etenu z 1,2 - dibromoetanu
- pisze równanie reakcji otrzymywania acetylenu z węgliku wapnia
- pisze równanie reakcji otrzymywania benzenu z acetylenu
- określa rzędowość wskazanych atomów węgla w podanych związkach
- zna zastosowanie PE i PCW
- pisze po jednym równaniu reakcji charakterystycznej dla alkanów, alkenów,
alkinów i benzenu
- wyjaśnia różnice w budowie alkanów, alkenów, alkinów
- zapisuje równania reakcji półspalania i spalania całkowitego węglowodorów

Ocena dobra:

Uczeń:
- rozróżnia izomery i homologi spośród podanych związków
- zapisuje równanie reakcji polimeryzacji etenu, propenu, chlorku winylu
- wyjaśnia budowę cząsteczki benzenu
- zna trzy metody otrzymywania etenu
- oblicza ilość tlenu i powietrza w reakcjach spalania węglowodorów
- charakteryzuje właściwości chemiczne alkanów, alkenów, alkinów i benzenu -
zapisuje odpowiednie równania reakcji
- rozróżnia (identyfikuje) węglowodory ze względu na ich zachowanie się
wobec BR2 (aq)
- ustala wzór sumaryczny węglowodoru na podstawie składu procentowego i
gęstości
- oblicza objętość wodoru (war.norm.) niezbędną do uwodornienia węglowodorów
nienasyconych
- ustala ilość możliwych izomerów dla związków o podanych wzorach
sumarycznych
- pisze równania reakcji przedstawione podanym schematem

Ocena bardzo dobra:

Uczeń:
- stosuje regułę Markownikowa w reakcjach alkenów
- oblicza ilość wydzielającego się metanu (acetylenu) z zanieczyszczonego
węgliku glinu (węgliku wapnia)
- proponuje syntezy, np. nitrobenzenu, polichlorku winylu, chlorobenzenu,
dysponując związkami nieorganicznymi
- pisze równania reakcji bromowania toluenu w zależności od warunków
prowadzonej reakcji
- ustala wzór np.: monobromopochodnej alkanu mając podaną masę cząsteczkową
- wskazuje produkt główny i uboczny reakcji chlorowania propanu
- rysuje wzory cis i trans but - 2 - enu

================================
 Â  Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów
================================

Ocena dopuszczająca:

Uczeń:
- zna wzory i nazwy grup funkcyjnych: alkoholi, aldehydów, kwasów
karboksylowych, estrów i amin
- pisze wzory półstrukturalne pierwszych czterech przedstawicieli danego
szeregu homologicznego w/w pochodnych i podaje ich nazwy systematyczne
- omawia właściwości fizyczne: etanolu, gliceryny, aldehydu mrówkowego,
kwasu octowego, dowolnego mydła, tłuszczu
- uzupełnia równiania i nazywa otrzymane produkty:
CH3OH + HBr -
CH3OH + HCOOH -(H+)
HCHO + Ag2O -
CH3COOH + CuO -
C17H35COOH + NaOH -
CH3OH + Na -
CH3OH + CuO -
CH3COOH + Na -
CH3COOH + Ca(OH)2 -
CH3NH2 + HCl -
- podaje przykłady zastosowania: etanolu, kwasu octowego, aldehydu
mrówkowego, estrów, tłuszczów, mydeł
- dostrzega szkodliwy wpływ alkoholu metylowego i etylowego na organizm
człowieka
- wyjaśnia znaczenie tłuszczów w diecie człowieka - wysoka kaloryczność,
konieczność spożywania tłuszczów nienasyconych

Ocena dostateczna:

Uczeń:
- pisze równania reakcji charakterystycznych dla danej grupy związków
jednofunkcyjnych
- określa rzędowość podanego alkoholu

odpowiednie równania reakcji
- wyjaśnia na czym polega proces utwardzania i zmydlania tłuszczów

Ocena dobra:

Uczeń:
- pisze równania reakcji otrzymywania przedstawiciela każdej z wyżej
wymienionych pochodnych
- porównuje właściwości alkoholi jedno- i wielowodorotlenowych
- ustala wzór alkoholu, wiedząc jaka jest masa użytego alkoholu w reakcji z
sodem i objętość wydzielonego wodoru w warunkach normalnych
- zna metodę przemysłowego otrzymywania mydła
- pisze równania reakcji utwardzania i zmydlania tłuszczów

Ocena bardzo dobra:

Uczeń:
- rozwiązuje zadania stechiometryczne wynikające z reakcji w/w pochodnych
- wyjaśnia na czym polega proces usuwania brudu (mechanizm prania)
- wyjaśnia dlaczego piorąc w wodzie twardej zużywamy więcej mydła

węglowodór -RCl -ROH -RCHO -RCOOH -RCOONa
 Â                          |              \_______________/
 Â                          |                            |
 Â                       RNH2                 RCOOR

=====================================================
 Â   Dwufunkcyjne pochodne węglowodorów i związki wielkocząsteczkowe
=====================================================

Ocena dopuszczająca:

Uczeń:
- podaje wzory strukturalne: glicyny i glukozy (forma łańcuchowa)
- na podstawie wzoru glicyny i glukozy wskazuje i nazywa grupy funkcyjne
występujące w tych związkach
- pisze równania reakcji glicyny z kwasem solnym i zasadą sodową
- opisuje właściwości fizyczne glicyny, glukozy, skrobi i celulozy
- wie jaki typ roztworu tworzą białka
- zna pojęcia: zol, żel, koagulacja, peptyzacja i denaturacja
- zna zastosowanie glukozy, skrobi i celulozy w życiu codziennym
- dostrzega potrzebę spożywania pokarmów bogatych w białko i konsekwencje
zdrowotne nadmiernego spożywania węflowodanów

Ocena dostateczna:

Uczeń:
- zna wzór alaniny, wskazuje i nazywa grupy funkcyjne występujące w tym
związku
- napisze równanie reakcji kondensacji dwóch cząsteczek glicyny i zaznaczy
wiązanie peptydowe
- napisze równanie hydrolizy dipeptydu
- zna reakcje charakterystyczne białek (r. ksantoproteinowa i biuretowa)
- zna niektóre funkcje biologiczne białek
- podzieli znane mu cukry na mono- , di- i polisacharydy
- zna wzory sumaryczne maltozy, skrobi i celulozy
- pisze równania hydrolizy maltozy i skrobi z pomocą wzorów sumarycznych

Ocena dobra:

Uczeń:
- rozumie przyczyny amfoterycznego charakteru aminokwasów
- wykazuje charakter amfoteryczny glicyny i alaniny, pisząc odpowiednie
równania reakcji
- pisze równanie hydrolizy podanego tripeptydu
- pisze równanie reakcji glukozy z Cu(OH)2 na zimno i na gorąco
- zaproponuje sposób identyfikacji skrobi i białek
- wymienia czynniki powodujące procesy wysalania i denaturacji białka z
roztworu

Ocena bardzo dobra:

Uczeń:
- zna wzór rybozy i zapisuje równanie reakcji rybozy z Cu(OH)2 na zimno i
gorąco
- porównuje właściwości cukrów prostych i dwucukrów
- zna strukturę białek (pierwszo- i drugorzędowych)

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++


TO CZY ZDĄŻYSZ SIĘ NAUCZYĆ ZALEŻY WYŁĄCZNIE OD CIEBIE I TWOICH MOŻLIWOŚCI
INTELEKTUALNYCH.MATERIAAAAL JEST PROSTY.POWODZENIA.


Nie ma szans, oblejesz go znowu :)
zrezygnuj z wyjazdu i siedź od dzisiaj w domu, nadet nie próbuj wychodzić z
domu !!!


I stało się. doczekałem się...
Mam poprawkę z chemii w sierpniu.
Mam 2 miesiące na naukę, z tym że od 14 lipca do 1 sierpnia wyjeżdżam i od
16 do 24 sierpnia też mnie nie będzie w domu. Ja myślicie, czy dam radę
nauczyć się na trójkę przez pierwsze 2 tygodnie lipca?
Będę bardzo wdzięczny za adresy stron na ten temat, linki do jakichś
artykułów i za wszelką pomoc!

Poniżej zamieszczam wymagania na poszczególne oceny:

Pomóżcie
Mikster

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
WYMAGANIA DLA UCZNIÓW  2 KLASY LO NA POSZCZEGÓLNE OCENY
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

===============
     Węglowodory
===============

Ocena dopuszczająca

Uczeń:
- zna podział węglowodorów, wzory ogólne węglowodorów alifatycznych oraz
zasady nazewnictwa węglowodorów z jednym podstawnikiem.
- definiuje pojęcia izomerii i szeregu homologicznego
- wymienia nazwy pierwszych dziesięciu węglowodorów szeregu metanu
- zapisuje równania reakcji całkowitego spalania: metanu, etenu,
acetylenu,
benzenu
- rysuje wzory strukturalne (prostych) związków na podstawie ich nazw, np.
3-chloropentan, 1-bromopropan, 2-jodobutan, 3-etyloheksan
- zna wzory i nazwy grup alkilowych pochodzących od metanu, etanu, propanu
- identyfikuje typy reakcji (podstawiania, przyłączania, eliminacji,
polimeryzacji) na podstawie podanych równań reakcji
- dostrzega zagrożenia jakie dla środowiska stwarza rozwój motoryzacji

Ocena dostateczna:

Uczeń:
- zna zasady nazewnictwa węglowodorów z więcej niż jednym podstawnikiem
- definiuje reakcję polimeryzacji
- ilustruje zjawisko izomerii szkieletowej i izomerii położenia
podstawnika
- pisze równanie reakcji otrzymywania metanu z węglika glinu
- pisze równanie reakcji otrzymywania etenu z 1,2 - dibromoetanu
- pisze równanie reakcji otrzymywania acetylenu z węgliku wapnia
- pisze równanie reakcji otrzymywania benzenu z acetylenu
- określa rzędowość wskazanych atomów węgla w podanych związkach
- zna zastosowanie PE i PCW
- pisze po jednym równaniu reakcji charakterystycznej dla alkanów,
alkenów,
alkinów i benzenu
- wyjaśnia różnice w budowie alkanów, alkenów, alkinów
- zapisuje równania reakcji półspalania i spalania całkowitego
węglowodorów

Ocena dobra:

Uczeń:
- rozróżnia izomery i homologi spośród podanych związków
- zapisuje równanie reakcji polimeryzacji etenu, propenu, chlorku winylu
- wyjaśnia budowę cząsteczki benzenu
- zna trzy metody otrzymywania etenu
- oblicza ilość tlenu i powietrza w reakcjach spalania węglowodorów
- charakteryzuje właściwości chemiczne alkanów, alkenów, alkinów i
benzenu -
zapisuje odpowiednie równania reakcji
- rozróżnia (identyfikuje) węglowodory ze względu na ich zachowanie się
wobec BR2 (aq)
- ustala wzór sumaryczny węglowodoru na podstawie składu procentowego i
gęstości
- oblicza objętość wodoru (war.norm.) niezbędną do uwodornienia
węglowodorów
nienasyconych
- ustala ilość możliwych izomerów dla związków o podanych wzorach
sumarycznych
- pisze równania reakcji przedstawione podanym schematem

Ocena bardzo dobra:

Uczeń:
- stosuje regułę Markownikowa w reakcjach alkenów
- oblicza ilość wydzielającego się metanu (acetylenu) z zanieczyszczonego
węgliku glinu (węgliku wapnia)
- proponuje syntezy, np. nitrobenzenu, polichlorku winylu, chlorobenzenu,
dysponując związkami nieorganicznymi
- pisze równania reakcji bromowania toluenu w zależności od warunków
prowadzonej reakcji
- ustala wzór np.: monobromopochodnej alkanu mając podaną masę
cząsteczkową
- wskazuje produkt główny i uboczny reakcji chlorowania propanu
- rysuje wzory cis i trans but - 2 - enu

================================
   Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów
================================

Ocena dopuszczająca:

Uczeń:
- zna wzory i nazwy grup funkcyjnych: alkoholi, aldehydów, kwasów
karboksylowych, estrów i amin
- pisze wzory półstrukturalne pierwszych czterech przedstawicieli danego
szeregu homologicznego w/w pochodnych i podaje ich nazwy systematyczne
- omawia właściwości fizyczne: etanolu, gliceryny, aldehydu mrówkowego,
kwasu octowego, dowolnego mydła, tłuszczu
- uzupełnia równiania i nazywa otrzymane produkty:
CH3OH + HBr -
CH3OH + HCOOH -(H+)
HCHO + Ag2O -
CH3COOH + CuO -
C17H35COOH + NaOH -
CH3OH + Na -
CH3OH + CuO -
CH3COOH + Na -
CH3COOH + Ca(OH)2 -
CH3NH2 + HCl -
- podaje przykłady zastosowania: etanolu, kwasu octowego, aldehydu
mrówkowego, estrów, tłuszczów, mydeł
- dostrzega szkodliwy wpływ alkoholu metylowego i etylowego na organizm
człowieka
- wyjaśnia znaczenie tłuszczów w diecie człowieka - wysoka kaloryczność,
konieczność spożywania tłuszczów nienasyconych

Ocena dostateczna:

Uczeń:
- pisze równania reakcji charakterystycznych dla danej grupy związków
jednofunkcyjnych
- określa rzędowość podanego alkoholu

odpowiednie równania reakcji
- wyjaśnia na czym polega proces utwardzania i zmydlania tłuszczów

Ocena dobra:

Uczeń:
- pisze równania reakcji otrzymywania przedstawiciela każdej z wyżej
wymienionych pochodnych
- porównuje właściwości alkoholi jedno- i wielowodorotlenowych
- ustala wzór alkoholu, wiedząc jaka jest masa użytego alkoholu w reakcji
z
sodem i objętość wydzielonego wodoru w warunkach normalnych
- zna metodę przemysłowego otrzymywania mydła
- pisze równania reakcji utwardzania i zmydlania tłuszczów

Ocena bardzo dobra:

Uczeń:
- rozwiązuje zadania stechiometryczne wynikające z reakcji w/w pochodnych
- wyjaśnia na czym polega proces usuwania brudu (mechanizm prania)
- wyjaśnia dlaczego piorąc w wodzie twardej zużywamy więcej mydła

węglowodór -RCl -ROH -RCHO -RCOOH -RCOONa
                           |              \_______________/
                           |                            |
                        RNH2                 RCOOR

=====================================================
    Dwufunkcyjne pochodne węglowodorów i związki wielkocząsteczkowe
=====================================================

Ocena dopuszczająca:

Uczeń:
- podaje wzory strukturalne: glicyny i glukozy (forma łańcuchowa)
- na podstawie wzoru glicyny i glukozy wskazuje i nazywa grupy funkcyjne
występujące w tych związkach
- pisze równania reakcji glicyny z kwasem solnym i zasadą sodową
- opisuje właściwości fizyczne glicyny, glukozy, skrobi i celulozy
- wie jaki typ roztworu tworzą białka
- zna pojęcia: zol, żel, koagulacja, peptyzacja i denaturacja
- zna zastosowanie glukozy, skrobi i celulozy w życiu codziennym
- dostrzega potrzebę spożywania pokarmów bogatych w białko i konsekwencje
zdrowotne nadmiernego spożywania węflowodanów

Ocena dostateczna:

Uczeń:
- zna wzór alaniny, wskazuje i nazywa grupy funkcyjne występujące w tym
związku
- napisze równanie reakcji kondensacji dwóch cząsteczek glicyny i zaznaczy
wiązanie peptydowe
- napisze równanie hydrolizy dipeptydu
- zna reakcje charakterystyczne białek (r. ksantoproteinowa i biuretowa)
- zna niektóre funkcje biologiczne białek
- podzieli znane mu cukry na mono- , di- i polisacharydy
- zna wzory sumaryczne maltozy, skrobi i celulozy
- pisze równania hydrolizy maltozy i skrobi z pomocą wzorów sumarycznych

Ocena dobra:

Uczeń:
- rozumie przyczyny amfoterycznego charakteru aminokwasów
- wykazuje charakter amfoteryczny glicyny i alaniny, pisząc odpowiednie
równania reakcji
- pisze równanie hydrolizy podanego tripeptydu
- pisze równanie reakcji glukozy z Cu(OH)2 na zimno i na gorąco
- zaproponuje sposób identyfikacji skrobi i białek
- wymienia czynniki powodujące procesy wysalania i denaturacji białka z
roztworu

Ocena bardzo dobra:

Uczeń:
- zna wzór rybozy i zapisuje równanie reakcji rybozy z Cu(OH)2 na zimno i
gorąco
- porównuje właściwości cukrów prostych i dwucukrów
- zna strukturę białek (pierwszo- i drugorzędowych)

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++



Małgorzata Nodzyńska

Chemia dla dyslektyków.

Chemia jest wyjątkowo trudna dla uczniów z jakimikolwiek dysfunkcjami, ponieważ częściej niż inne przedmioty odwołuje się ona do różnorodnych funkcji poznawczych dziecka. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, iż większość nauczycieli chemii nie podejrzewa, że dysfunkcje mogą w jakikolwiek sposób utrudniać jej uczenie się. Niestety nie jest to prawda.

Już na samym początku nauki chemii uczeń z dysleksją rozwojową napotyka barierę - jest nią układ okresowy. Ta tabela mająca za zadanie ułatwienie uczniom poruszania się w świecie chemii dla dziecka dyslektycznego stanowi nie lada wyzwanie, ponieważ jak wspomniano wcześniej, uczniowie ci mają kłopoty zarówno z rozpoznawaniem symboli, jak i z ich ustawianiem we właściwej kolejności (a na tym opiera się przecież układ okresowy).

Kolejny objaw dysleksji - kłopoty z określaniem kierunku i stosunków przestrzennych, a także trudności z wyróżnianiem elementów z całości - utrudnia uczniom z dysleksją np. wyszukiwanie pierwiastków w układzie okresowym, odróżnianie grup od okresów, odczytywanie wartościowości pierwiastka z jego położenia w układzie okresowym czy określanie zmian właściwości fizykochemicznych pierwiastków w okresach i grupach.

Aby pomóc uczniom dysfunkcyjnym w poruszaniu się po układzie okresowym, należy stosować jak najprostszy układ - zawierający tylko niezbędne informacje: symbol pierwiastka, jego nazwę, liczbę atomową i masę. Elektroujemność/elektrododatniość pierwiastków powinna być zaznaczona kolorem. W żadnym wypadku nie powinien być stosowany układ okresowy, w którym występuje stara albo podwójna numeracja grup. Nie należy się też denerwować, gdy uczniowie z dysleksją nawet po kilku miesiącach "colekcyjnego" korzystania z układu okresowego mają kłopoty z odszukaniem pierwiastka - kiedyś się w końcu nauczą.

W chemii jest wiele utrudnień dla uczniów mających problemy z nazywaniem (przypominaniem sobie) określeń i terminów, mylących nazwy zbliżone fonetycznie. Pierwszym utrudnieniem jest fakt, iż w chemii często jednej nazwie są przyporządkowane dwa znaczenia: chemiczne i potoczne. Zakres znaczenia tych nazw pokrywa się tylko częściowo. Dzieje się tak w np. w wypadku następujących pojęć: sól, woda, cukier, alkohol, węgiel, mydła. Niektóre pojęcia chemiczne są szersze niż ich potoczne odpowiedniki: sól to nie tylko chlorek sodu, solami z chemicznego punktu widzenia są zarówno substancje o słodkim smaku - np. (CH3COO)2Pb), kolorowe (np. CuSO4), skały (np. CaCO3) czy nawet mydła (np. C17H33COONa).

Inne pojęcia, jak np. woda czy węgiel, w chemii są nazwami substancji chemicznych, natomiast w życiu codziennym tymi terminami nazywamy mieszaniny. W tej sytuacji uczeń musi rozgraniczyć znaczenie terminów chemicznych od znaczenia nazw potocznych. Nie jest to zadanie łatwe dla ucznia z dysleksją. Brak umiejętności rozróżnienia tych terminów prowadzi do definicji niepełnych i nieprecyzyjnych. A to powoduje negatywne oceny na danym etapie nauczania i ujemny transfer na kolejnych szczeblach edukacji chemicznej.

Aby ułatwić uczniom rozróżnianie zakresu znaczeniowego nazw potocznych od terminów chemicznych, należy: po pierwsze - już w nauczaniu początkowym, a potem na lekcjach przyrody, biologii, fizyki czy geografii wystrzegać się nazw potocznych (zamiast sól mówić sól kuchenna, zamiast cukier - cukier spożywczy, słowo węgiel - uzupełnić określeniem kopalny); po drugie - na lekcjach chemii powinno się wyraźnie uświadomić uczniom różnicę występującą między zakresem pojęciowym terminu chemicznego a pojęciem potocznym (można to zrobić np. w formie tabeli).

Kolejny kłopot sprawia sytuacja, gdy jednej substancji jest przyporządkowanych kilka nazw, np. kwas solny = kwas chlorowodorowy = kwas żołądkowy; etin = etyn = acetylen; kwas mrówkowy = kwas metanowy; tlenek węgla (IV) = ditlenek węgla. W chemii, zwłaszcza organicznej, taka sytuacja jest raczej regułą niż wyjątkiem. Aby ułatwić uczniom przyporządkowanie wszystkich nazw do danej substancji chemicznej, trzeba zawsze podawać wszystkie (dopuszczone) nazwy. Nie należy natomiast wprowadzać nazw starych i zwyczajowych, nieużywanych powszechnie.

Następny problem tego typu stanowi wprowadzanie "chemicznych" nazw wobec czynności znanych uczniom z życia codziennego (np. zdekantuj mieszaninę - zamiast zlej ciecz znad osadu czy sedymentacja - zamiast opadanie cząsteczek na dno). W tym wypadku termin chemiczny należy uzupełniać jego wyjaśnieniem, opisem.

Kolejnym utrudnieniem jest fakt używania w chemii tej samej nazwy co w życiu codziennym w zupełnie innej sytuacji, dotyczy to np. takich nazw, jak: pierwiastek, zasada, wiązanie, ogniwo, jądro, analiza, synteza, reakcja, substancja, METAL, redukcja, utlenianie, okres. Problem mylenia terminów chemicznych z ich odległymi od chemii znaczeniami występuje stosunkowo rzadko i przeważnie u uczniów, którzy oprócz tego, że występują u nich dysfunkcje, dodatkowo się nie uczą. Często natomiast nawet dobrzy uczniowie przenoszą część znaczeń pojęć z innej dziedziny na termin chemiczny, np. wiązanie uważają za materialny supeł; redukcją jest dla nich każde zmniejszanie, a więc także upraszczanie czy skracanie.

Aby wyłapać tego typu nieprawidłowości w rozumowaniu uczniów, należy wymagać od nich podawania przykładów danych pojęć. Gdy uczeń ma za zadanie podać kilka przykładów danego pojęcia, na początku wymienia te znane mu z lekcji czy podręcznika, jednak gdy nauczyciel prosi o wymienienie większej liczby przykładów (5-6), uczeń musi je sam wymyślić. W tej sytuacji często podaje przykłady niewłaściwe. Daje to możliwość wychwycenia niewłaściwych wyobrażeń i ich skorygowania.

Dla uczniów przekręcających trudniejsze wyrazy, przestawiających głoski i sylaby, mylących nazwy zbliżone fonetycznie kolejnym kłopotem będzie występowanie w chemii podobnych nazw, np. nazwy węglowodorów i ich pochodnych różnią się tylko końcówkami (propan, propen, propin, propanol, propanon, propanalal) czy nazwy związków różniących się tylko cyfrą: kwas siarkowy (IV) - kwas siarkowy (VI).

Rozwiązaniem tego problemu jest bardzo wyraźne wymawianie końcówek przez nauczyciela, a w piśmie (na tablicy) zaznaczanie ich innym kolorem. W związkach nieorganicznych, w których podajemy wartościowość atomów wchodzących w skład związku, nie można jej nigdy pomijać. Podobne nazwy stanowią też problem dla nauczycieli sprawdzających prace pisemne uczniów z dysgrafią. Ponieważ uczniowie ci brzydko piszą, odczytanie nazw przez nauczyciela może się okazać niemożliwe. Remedium na to może być nakazanie uczniom pisania literami drukowanymi nazw związków chemicznych (lub przynajmniej ich końcówek) lub testowe sprawdzanie ich wiadomości.

Mylenie nazw zbliżonych fonetycznie może dotyczyć nie tylko mylenia nazw związków różniących się końcówką lub liczbą. W chemii wiele różnych terminów pochodzi od jednego pojęcia, tworząc rodzinę wyrazów, jednak znaczenie i definicje poszczególnych terminów są bardzo od siebie odległe. Jako przykłady można tu wymienić np. rozpuszczanie, rozpuszczalność, roztwór, roztwarzanie, rozpuszczalnik. W tym wypadku, podobnie jak przy uświadamianiu uczniom różnicy między zakresem znaczenia terminu chemicznego a pojęcia potocznego, należy wyraźnie im uzmysłowić zakresy pojęciowe poszczególnych terminów i różnice między nimi; można to zrobić np. w formie mapy myśli związanych z poszczególnymi terminami.

Największy kłopot w nauczaniu chemii sprawiają uczniom zaburzenia rozpoznawania symboli i ustawianie ich we właściwej kolejności. Świadczą o tym liczne błędy występujące w zapisach typu: 2O, O2, O2-. Często nie wynikają one z braku zrozumienia zasad zapisywania wzorów i symboli chemicznych tylko z dysleksji. W tej sytuacji, podobnie jak w przypadku oceniania sprawdzianów z ortografii, nie można karać ucznia oceną niedostateczną za niewłaściwie napisany wzór. Nauczyciel musi zadać sobie trud ustnego odpytania go z zasad zapisywania symboli i wzorów chemicznych.

Dodatkowe trudności w rozpoznawaniu symboli i ich przypisywaniu do właściwych pierwiastków sprawia fakt, że jednemu pierwiastkowi mogą odpowiadać dwie lub więcej różnych substancji chemicznych o różnych wzorach. I tak np. tlen może występować jako tlen cząsteczkowy - O2 oraz jako ozon - O3; wodór ma trzy izotopy o trzech symbolach - H, D, T; węgiel ma trzy odmiany alotropowe: diament, grafit, fulleren - z czego jedna ma wiele wzorów, np. C60, C80; siarkę zapisuje się jako S, S2 lub S8; a fosfor jako P lub P4. Tak duża różnorodność w zapisie wzorów pierwiastków powoduje utrudnienie w jednoznacznym przyporządkowaniu nazw pierwiastków ich wzorom chemicznym.

Często też uczniowie, na podstawie wyżej zaprezentowanej różnorodności wzorów, myślą, że istnieje dowolność w zapisie wzorów chemicznych substancji i uzgadniając równanie reakcji chemicznej, zmieniają wzory produktów tak, by odpowiadały ilościowo substratom. Aby pomóc uczniom z dysleksją rozwojową w prawidłowym przyporządkowaniu nazw symbolom chemicznym należy konsekwentnie stosować jeden zapis - zarówno w podręczniku, jak i na lekcjach (np. S8, P4). Natomiast symbole izotopów wodoru czy wzory fullerenów pominąć lub potraktować jako ciekawostkę.

Podobnie z punktu widzenia ucznia z dysleksją rozwojową przedstawia się sytuacja, w której te same pierwiastki tworzą różne związki chemiczne - o różnych właściwościach, ale o bardzo podobnych wzorach sumarycznych, jako przykłady można tu wymienić tlenki węgla - CO i CO2; tlenki azotu - N2O, NO, N2O3, NO2, N2O5 czy węglowodory - CxHy - alkany, alkeny, alkiny. Podobna sytuacja pojawia się, gdy podobne graficznie zapisy odpowiadają różnym substancjom chemicznym, np. symbol kobaltu - Co, wzór tlenku węgla (II) - CO, wzór tlenku węgla (IV) - CO2, tlenku miedzi (II) - CuO, tlenku wapnia - CaO. Jest to sytuacja niełatwa zarówno dla ucznia mającego problemy z wizualnym rozróżnieniem symboli, a co za tym idzie przyporządkowaniem ich do odpowiednich związków chemicznych, jak i dla nauczyciela próbującego doczytać się z bazgrołów ucznia, o jaki właściwie związek chemiczny mu chodzi. W tej sytuacji niestety nie bardzo możemy pomóc uczniom. Pozostaje nam tylko zwracanie uwagi na podobieństwo wzorów oraz na różnice we właściwościach fizyczno-chemicznych tych substancji. Ułatwieniem zarówno dla ucznia, jak i dla nauczyciela może być stosowanie testowej formy sprawdzania wiadomości.

Uczniowie mający kłopoty z odróżnianiem kształtów podobnych lub identycznych, lecz inaczej położonych w przestrzeni, mają trudności w nauczeniu się poprawnego rysowania i nazywania związków organicznych. Wynika to z tego, że w chemii organicznej jednej nazwie związku chemicznego odpowiada kilka rodzajów wzorów: sumaryczny, strukturalny i grupowy. W niektórych wypadkach występuje jeszcze symbol graficzny (benzen i jego pochodne czy związki cykliczne). Dodatkowo istnieje możliwość różnorodnej orientacji przestrzennej wzorów chemicznych. W tej sytuacji, aby ułatwić uczniom dyslektycznym kojarzenie nazw związków organicznych z ich różnorodnymi wzorami, należy, zwłaszcza w początkowym etapie wprowadzania wzorów związków organicznych, równocześnie zapisywać wszystkie rodzaje wzorów: sumaryczny, strukturalny i grupowy. W ten sam sposób należy też zapisywać równania reakcji chemicznych. Natomiast aby uprościć rozpoznawanie wzorów uczniom dysgraficznym, związki te należy zawsze rysować w tej samej orientacji przestrzennej (podając równocześnie dla pozostałych uczniów informacje, że można je rysować w dowolnej orientacji).

Uczniowie z zaburzeniami określania kierunków przestrzennych mają problemy z określaniem właściwego kierunku przemian, dotyczy to zwłaszacza reakcji odwracalnych i stanów równowag. Uczniom tym sprawia też kłopot odczytywanie wartości z wykresu (np. rozpuszczalność). Pomocne bywa w tym przypadku wielokrotne powtarzanie i ćwiczenie. Uczniowie mający kłopoty z zapamiętaniem dłuższego szeregu informacji czy serii poleceń mają natomiast trudności ze zrozumieniem i zapamiętaniem kolejnych etapów reakcji łańcuchowych czy ciągu reakcji (np. w chemii organicznej).

O tym, że dyskalkulia, czyli trudność w opanowaniu rachunków zarówno liczbowych, jak i symbolicznych, zakłóca poprawne rozwiązywanie zadań z chemii, nie trzeba nikogo przekonywać. Chciałabym tu zwrócić uwagę na dodatkowe utrudnienie występujące tylko w chemii. Rozwiązując zadanie oparte na równaniu reakcji chemicznej, ten sam, jeden zapis (np. 3CO2) możemy odczytać na wiele sposobów (3 cząsteczki tlenku węgla (IV), 132 u, 3 mole, 132 gramy, 67,2 dm3). Dla uczniów z dyskalkulią jest to wielki problem.

Aby nauczyć w końcu wszystkich uczniów poprawnego rozwiązywania zadań, należy jak najwcześniej wprowadzić pojęcie mola i każde zapisywane na tablicy równanie reakcji odczytywać, stosując wszystkie wskazane wyżej możliwości odczytu. Na każdej lekcji trzeba rozwiązać przynajmniej jedno proste zadanie, np. w rekapitulacji. W początkowym okresie nauczania nie należy też wystawiać negatywnych ocen. Z kolei obniżona sprawność ruchowa - dyschronia - utrudnia dziecku samodzielne wykonywanie nawet prostych doświadczeń laboratoryjnych. To, co dla wielu uczniów stanowi największą frajdę na lekcjach chemii, dla uczniów z dysleksją rozwojową jest kolejnym polem klęski.

Jak widać z tego zestawienia, uczeń z dysleksją rozwojową napotyka na lekcjach chemii wiele różnorodnych barier. Rolą dobrego nauczyciela jest uświadomienie dziecku utrudnień związanych z jego dysfunkcją i pomoc w przekroczeniu i przełamaniu tych przeszkód.

W artykule tym przedstawiono tylko problemy najważniejsze i najczęściej występujące w procesie nauczania chemii uczniów dyslektycznych. W codziennej praktyce kształcenia pojawia się ich więcej, dlatego też wszyscy nauczyciele powinni znać problemy, jakie mogą występować u dzieci dyslektycznych podczas nauczania chemii i umieć pomagać swoim uczniom w ich rozwiązywaniu.

Małgorzata Nodzyńska
Prywatne Gimnazjum nr 2 w Krakowie

Artykuł pochodzi ze strony:
http://www.vulcan.edu.pl/eid/archiwum/2 ... hemia.html

'Regulamin
V Wojewódzkiego Konkursu Chemicznego
dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego

Uwagi ogólne
Uczestnikami konkursu mogą być uczniowie, którzy:
- przejawiają szczególne uzdolnienia i zainteresowania przedmiotem,
- umieją analizować i rozwiązywać problemy,
- potrafią planować i wykonywać eksperymenty chemiczne.
Konkurs obejmuje trzy etapy:
- etap I (gminny lub międzygminny)
uczestnicy rozwiązują test wyboru zawierający 20 zadań, w tym 5 zadań rachunkowych
z przedstawionym sposobem rozwiązania.
- etap II (rejonowy)
obejmuje dwie części: w pierwszej należy rozwiązać 4 zadania z treścią, a w drugiej 5 zadań
problemowych.
- etap III (wojewódzki)
obejmuje dwie części – pisemną i praktyczną; na pracę pisemną składa się część testowa
(7 zadań), rachunkowa (3 zadania) i problemowa (4 zadania).
1. W każdym etapie, przy danym zadaniu, uczeń będzie miał podaną liczbę punktów jaką
może otrzymać za prawidłowo rozwiązane zadanie.
2. Na arkuszu konkursowym każdego etapu podany będzie czas przewidziany na
rozwiązanie zadań.
3. Zadania należy rozwiązywać długopisem lub piórem (nie ołówkiem).
4. Uczniowie będą mogli korzystać ze swojego kalkulatora oraz z przygotowanych przez
organizatorów: układu. okresowego pierwiastków, krzywych rozpuszczalności, szeregu
napięciowego metali i tabeli rozpuszczalności wodorotlenków i
soli.
Miejsca eliminacji I etapu Konkursu dla Miasta Kielce:
Miejsce przeprowadzenia konkursu: Uczestnicy konkursu:
Gimnazjum nr 5, ul. Wspólna 17
tel. 345-49-26
Gimnazja nr: 1, 2, 9, 10, 12, 13, 16
Gimnazjum im. Św. Jadwigi Królowej,
Gimnazjum nr 7, ul. Krzyżanowskiej 7
tel. 331-39-92
Gimnazja nr: 3, 4, 5, 8, 14, 23, 24,
Gimnazjum przy Zespole Państwowych Szkół
Plastycznych
Gimnazjum nr 16, os. Barwinek 31
tel. 361-95-08
Gimnazja nr: 6, 7, 11, 15, 25, 26
Katolickie Gimnazjum im św. St. Kostki,
Gimnazjum Językowe,
I Społeczne Gimnazjum.
Tematyka i wymagane umiejętności na poszczególnych etapach
Zakres wiedzy i umiejętności wymagany na kolejnych etapach obejmuje
również zakres z etapu poprzedniego.
I etap
1. Właściwości fizyczne, występowanie oraz zastosowanie metali i niemetali (sód, potas,
magnez, wapń, miedź, cynk, Żelazo, glin, siarka, węgiel, tlen, azot, wodór, chlor).
2. Tlenki zasadowe i kwasowe, wodorotlenki zasadowe, kwasy, sole :
- wzory sumaryczne i strukturalne,
- nazewnictwo systematyczne i zwyczajowe,
- otrzymywanie, właściwości, zastosowanie oraz ich wpływ na środowisko.
3. Powietrze:
- charakterystyka składników powietrza,
- źródła i skutki zanieczyszczeń (kwaśne deszcze, efekt cieplarniany, dziura
ozonowa).
4. Budowa atomu:
- jądro (składniki),
- elektrony, powłoki elektronowe, elektrony walencyjne, rdzeń atomowy,
- izotopy, liczba atomowa i masowa,
- promieniotwórczość naturalna (α i β-).
5. Wiązania chemiczne:
- kowalencyjne,
- kowalencyjne-spolaryzowane,
- jonowe,
- właściwości substancji wynikające z określonego rodzaju wiązania.
6. Woda i roztwory wodne:
- rodzaje roztworów (nasycone i nienasycone),
- dysocjacja jonowa soli oraz zasad i kwasów (również stopniowa),
- wskaźniki kwasowo-zasadowe (oranż metylowy, fenoloftaleina, lakmus, papierek
uniwersalny),
- odczyn roztworu,
- pH – w ujęciu jakościowym.
7. Reakcje jonowe:
- reakcja zobojętniania,
- reakcja wypierania wodoru z kwasów przez metale,
- reakcja wypierania metalu przez inny metal (szereg aktywności metali).
8. Typy reakcji chemicznych:
- endo- i egzoenergetyczne,
- syntezy, analizy i wymiany.
9. Zadania rachunkowe dotyczące:
- prawa stałości składu związku chemicznego,
- prawa zachowania masy,
- rozpuszczalności,
- stężenia procentowego, zatężania i rozcieńczania roztworu,
- okresu połowicznego rozpadu.
Wymagane umiejętności.
Uczeń:
- opisuje właściwości fizyczne wymienionych metali i niemetali oraz chemiczne
(sodu, magnezu, wapnia, miedzi, glinu, siarki, tlenu, wodoru),
- posługuje się poprawnym nazewnictwem systematycznym i zwyczajowym,
- zapisuje równania reakcji chemicznych w formie cząsteczkowej i jonowej (pełnej i
skróconej),
- opisuje zastosowanie najważniejszych substancji: metali, niemetali, tlenków,
kwasów, wodorotlenków i soli,
- opisuje przyczyny powstawania najbardziej powszechnych zanieczyszczeń
środowiska naturalnego,
- odczytuje i interpretuje informacje z układu okresowego, wykresów i tablic
rozpuszczalności,
- rozróżnia typy reakcji (syntezy, analizy, wymiany),
- wykonuje obliczenia chemiczne.
II etap
1. Reakcje chemiczne utleniania i redukcji (stopień utlenienia, utleniacz, reduktor,
bilansowanie reakcji redoks).
2. Elektrolity mocne i słabe.
3. Reakcje jonowe – wytrącania osadów soli i wodorotlenków.
4. Twardość wody (przemijająca).
5. Zadania rachunkowe dotyczące:
- obliczeń stechiometrycznych i niestechiometrycznych w odniesieniu do reagentów
przeprowadzanych reakcji.
Wymagane umiejętności.
Uczeń:
- oblicza stopnie utlenienia atomów w jonach i substancjach chemicznych,
- klasyfikuje reakcje ze względu na zmianę stopnia utlenienia reagentów,
- dobiera współczynniki w równaniu reakcji stosując metodę bilansu elektronowego,
- wskazuje utleniacz i reduktor oraz proces utlenienia i redukcji,
- podaje przyczyny twardości wody i proponuje sposoby jej zapobiegania oraz
usuwania skutków.
III etap
1. Węglowodory nasycone i nienasycone:
- właściwości fizyczne metanu, etenu i acetylenu,
- reakcje substytucji, addycji i spalania,
- otrzymywanie metanu, etenu, acetylenu (z węgliku wapnia).
2. Alkohole:
- otrzymywanie etanolu (wykorzystując glukozę, eten lub chloroetan),
- właściwości fizyczne i chemiczne (reakcja z sodem) metanolu, etanolu i gliceryny.
3. Kwasy karboksylowe:
- właściwości fizyczne kwasu mrówkowego, octowego, stearynowego i oleinowego,
- właściwości chemiczne wymienionych kwasów.
4. Estry kwasów karboksylowych:
- otrzymywanie i nazewnictwo.
5. Tłuszcze:
- podział ze względu na pochodzenie,
- otrzymywanie,
- właściwości fizyczne i chemiczne (hydroliza, utwardzanie).
6. Białka:
- reakcje charakterystyczne (ksantoproteinowa, biuretowa),
- denaturacja i wysalanie.
7. Węglowodany:
- podział (proste i złożone),
- właściwości fizyczne glukozy, sacharozy i skrobi.
8. Zadania rachunkowe z wykorzystaniem:
- pojęcie mola,
- masy molowej substancji,
- objętości molowej gazów w warunkach normalnych,
- stężenia molowego,
- liczby Avogadra.
Wymagane umiejętności.
Uczeń:
- klasyfikuje reakcje chemiczne ze względu na typ (substytucji, addycji,
polimeryzacji),
- zna wzory i nazwy dziesięciu alkanów, pięciu alkenów i alkinów, czterech alkoholi
i czterech kwasów karboksylowych i trzech wyŜszych kwasów karboksylowych
(stearynowego, palmitynowego i oleinowego),
- opisuje właściwości fizyczne wskazanych węglowodorów, alkoholi, kwasów
karboksylowych, tłuszczów i węglowodanów.
W części praktycznej uczniowie winni wykazać się wiedzą dotyczącą identyfikacji:
- roztworów wodnych wodorotlenków, kwasów i soli,
- metali i niemetali,
- wymienionych substancji organicznych.
5. W części laboratoryjnej będzie można korzystać z tabeli rozpuszczalności
wodorotlenków i soli.
Literatura
1. Podstawowym źródłem informacji są podręczniki szkolne dla klas I, II, III
gimnazjum.
2. Literaturę uzupełniającą i poszerzającą wiedzę uczniów w zakresie tematyki
konkursu mogą stanowić pozycje:
- K. Pazdro i M. Koszmider „Zadania od łatwych do trudnych”
- T. Kulawik, M. Litwin i Szarota Styka-Wlazło „Zbiór zadań z chemii dla gimnazjum”
- B. Kałuża i A. Reych „Chemia zbiór zadań”
- J. Głowacki i T. Szrama „Zbiór zadań z chemii” dla gimnazjum 1 – 3
- M. Bigos „Gimnazjum - Zbiór zadań z rozwiązaniami- Chemia”
- A. Bogdańska - Zarembina „Chemia nie jest trudna”
- A. Rygielska „Zadania dla uczestników konkursów chemicznych
- Praca zbiorowa pod red. M. Koniecznej „Eksperymentalne rozwiązywanie zadań
problemowych z chemii
- A. Urbańczyk „Chemia na piątkę...”
- K. Pazdro „Egzamin gimnazjalny - Repetytorium z chemii
- Praca zbiorowa pod red. M. Kurczaba „Egzamin gimnazjalny - standardy wymagań w
pytaniach i odpowiedziach”
- Praca zbiorowa wydawnictwo Nowa Era „Sprawdzian po gimnazjum z zakresu
przedmiotów matematyczno przyrodniczych - przykładowe teksty”.
Autor regulaminu:
Iwona Oborska – nauczyciel chemii,
I Liceum Ogólnokształcące im. S. Żeromskiego w Kielcach.'

Caluśki regulamin
ide się pochlastać xD

Zagadnienia do egzaminu z technologii organicznej. Semestr zimowy 2006/2007

Przy omawianiu wszystkich zagadnień zwracana jest uwaga na następujące problemy: termodynamiczna i kinetyczna kontrola procesu, jego odwracalność i wydajność, stosowane katalizatory, zagospodarowanie produktów ubocznych i odpadów, technologie bezodpadowe i ochrona środowiska, porównanie procesów ciągłych i periodycznych oraz ważniejsze rozwiązania aparaturowe. Dostępność surowców, uwarunkowania ekonomiczne i strategiczne.
Czy zawsze w przemyśle stosuje się zasady technologiczne? Gdzie i kiedy te zasady są pomijane? Podaj przykłady.
Który z trzech najważniejszych surowców ciężkiego przemysłu organicznego i dlaczego dominuje w najnowszych rozwiązaniach przemysłowych? Jak dokonuje się standaryzacji węgla jako surowca? Jaki jest wpływ rodzaju węgla na techniczne sposoby jego chemicznego przetwarzania? Jaka jest dostępność surowców organicznych w Polsce? Jakie są rodzaje węgla i jaka jest ich przydatność technologiczna? Jak w gazownictwie oszczędza się energię cieplną? Jaka jest kolejność odzyskiwania składników surowego gazu koksowniczego (lub świetlnego) i dlaczego? Co jest głównym celem odgazowania, a co koksowania węgla? Jakie cechy koksu określają jego przydatność dla hutnictwa? Jakie są istotne podobieństwa i różnice koksowania/odgazowania węgla i wytlewania węgla? Jak optymalizuje się odzysk benzolu z surowego gazu koksowniczego? Wskaż wady i zalety wymrażania i sorpcji łatwo lotnych składników gazu ziemnego i surowego gazu koksowniczego jako sposobów ich odzyskiwania.
Jakimi metodami i przy użyciu jakich rozpuszczalników dokonuje się ekstrakcji rozpuszczalnych składników węgla?
Skąd biorą się aromatyczne składniki w produktach koksowania i odgazowania węgla? Z jakich powodów opracowano metodę wytlewania węgla. Czym różnią się produkty wytlewania od produktów koksowania/odgazowania?
Z jakich powodów przy destylacji smoły węglowej do jej odparowania stosuje się piece rurowo-wieżowe? Jak rozdziela się składniki benzolu, aby otrzymać produkty czyste? Jak rozdziela się składniki oleju karbolowego? Jak dobiera się stężenia nieorganicznych surowców, aby z możliwie wysoką wydajnością odzyskać czyste składniki? Jakie są główne zastosowania: benzenu, toluenu, ksylenów, fenolu, pirydyny, naftalenu, antracenu? Jakie znasz alternatywne do przerobu smoły węglowej sposoby otrzymywania: benzenu, toluenu, ksylenów, fenolu, pirydyny, naftalenu, antracenu? Wymień kilka odpadowych produktów z przerobu węgla. Jak oceniasz ilość odpadów z przemysłu węglowego w porównaniu z przerobem gazu ziemnego i ropy naftowej? Jak oceniasz złożoność aparatury przemysłu węglowego w porównaniu z przemysłem naftowym? Przetwarzanie gorszych gatunków węgla. "Upłynnianie" węgla. Podziemne zgazowanie węgla. Metoda Dygas i Mobile. Jakie znasz sposoby zagospodarowania odpadów (smoła, pak, miał węglowy) z przemysłu węglowego?
Ropa naftowa, występowanie. Co jest celem wstępnego przerobu ropy? Jakie są główne produkty destylacji ropy? Jakie są problemy ich oczyszczania i zastosowania? Otrzymywanie benzyn i ich charakterystyka. Jakość benzyny lekkiej z ropy naftowej i jej uszlachetnianie. Benzyny, liczba oktanowa i sposoby jej podwyższania. Benzyny wysokooktanowe. Dlaczego benzyny wysokooktanowe są cenniejsze od benzyn niskooktanowych? Benzyna „etylizowana” – jej skład i właściwości. Wpływ na środowisko. Problemy związane z zastosowaniem benzyn wysokooktanowych (katalizatory). Jaka jest jakość syntiny i benzyn otrzymywanych z wytlewania? Czy składniki aromatyczne w benzynach są pożądane? Oleje napędowe i liczba cetanowa. Paliwa letnie i zimowe. Jaki jest cel krakowania wyższych węglowodorów? Co to jest hydrokrakowanie i jak się ono ma do rafinowania benzyn? Reforming i platforming. Hydrorafinacja. Petrochemiczne metody otrzymywania związków aromatycznych z ropy naftowej.
Oleje smarne i smary. Podstawowe właściwości. Metody uszlachetniania.
Gaz ziemny, metody odpylania, osuszania, usuwanie CO2 i H2S. Uzasadnij przydatność stosowanych sorbentów ich cechami fizycznymi. Odzysk wyższych węglowodorów. Sposoby przetwarzania metanu. Konwersja metanu i wodór techniczny. Otrzymywanie tlenku węgla. Najważniejsze produkty półspalania metanu. Utlenianie, chlorowanie, „nitrowanie” metanu i amoksydacja.
Otrzymywanie gazu syntezowego z różnych surowców i różnymi metodami, porównanie składu. Synteza węglowodorów i alkoholi. Produkcja czystego tlenku węgla. Zastosowanie w syntezie organicznej: aldehydy, kwasy organiczne, estry, bezwodniki, amidy, izocyjaniany, fosgen.
Techniczne metody otrzymywania fenolu. Do czego zmierza postęp w opracowywanych nowych technologiach?
Katalizatory, właściwości, trwałość, katalizatory homogeniczne.
Utlenianie i odwodornienie, otrzymywanie styrenu z etylobenzenu przez odwodornienie i przez utlenianie dwutlenkiem węgla. Utlenianie cykloheksanu, cykloheksanol i cykloheksanon. Kwasy karboksylowe. Utlenianie toluenu, ksylenów i naftalenu. Izomeryzacja kwasów ftalowych do kwasu tereftalowego.
Redukcja nitrozwiązków do amin i innych produktów na przykładzie nitrotoluenów.
Hydratacja i odwodnienie. Przyłączanie wody do alkenów. Reakcje kondensacji. Metody otrzymywania ketenu. Reakcje ketenu. DIAN i jego otrzymywanie.
Sulfonowanie związków aromatycznych, dobór stężenia kwasu siarkowego i temperatury procesu, problemy związane z wyodrębnianiem kwasów sulfonowych, produkty uboczne sulfonowania. Zastosowanie SO3 i kwasu chlorosulfonowego do otrzymywania kwasów sulfonowych i chlorków kwasów sulfonowych. Zastosowanie kwasów sulfonowych. „Sulfonowanie” alkenów.
Sulfochlorowanie i sulfoutlenianie alkanów. Siarczany alkilowe. Związki powierzchniowo-czynne.
Chlorowcowanie związków aromatycznych. Chlorowanie alkanów i alkenów. Zapobieganie wybuchowi reagujących mieszanin. Główne produkty i ich zastosowanie. Chlorosilany i sililowanie. Fluoroalkany i fluoroalkeny. Teflon.
Nitrowanie: nitrozwiązki aromatyczne, TNT, nitrowanie alkanów. Estry kwasu azotowego. Zastosowania.
Surowce polimerowe. Podstawowe metody syntezy. Kopolimery. Sterowanie właściwościami użytkowymi polimerów.
Wybrane technologie lekkie: synteza oksytocyny w „fazie stałej”. Wady i zalety metody syntezy w „fazie stałej”.Rodzaje barwników. Zależność budowy i barwy. Barwniki azowe, trifenylometanowe. Barwniki a barwienie. Najważniejsze rodzaje pigmentów.
Dla technologii: procesy:
Tlenek etylenu, otrzymywanie i wykorzystanie, bezwodnik ftalowy – otrzymywanie i reakcje, przemysłowe otrzymywanie alkoholi. Kondensacja, karboksylowanie. Amonoliza, aminoliza i bezpośrednie aminowanie. Diazowanie i sprzęganie. Wybrana technologia farmaceutyku.

To co jest na żółto jest poza programem.

Dla korozji i technologii ropy ostatni akapit nie obowiazuje